Önerdiğimiz Eğitim Modeli – I

Osman Çakmak

 

Bu söyleşide eğitimi bir medeniyet projesi olarak ele alacak  bir    modelde“olmak” ve “varmak” istenilen noktalara –hedeflere- ulaşmada takip edilecek usül, yol ve  yöntemler; bu amaçla uygulanacak gözetim ve takip sistemleri,  koordinasyon mekanizmaları gibi ayrıntıları ele alıyoruz.  Bu söyleşide  eğitimin zihni boyutu üzerinde duruyoruz. 

Bu çerçevede konuyu ele aldığımızda  önerdiğimiz yapı ve modelin belirgin özelliği ne olacak?

Önerdiğimiz   eğitim modelinin belirgin farkı;  hangi ihtiyaçlara cevap vereceği, hangi yetersizliklere  nasıl çözüm bulacağı  açık açık belirtilmektedir.  Hayata  geçireceğimiz  modelin belirgin özelliği şudur: Geleneksel yaklaşımda olduğu gibi, öğrencinin bilmesi gereken bilgiler reçeteler halinde sunulmayacaktır.

Ülkemizin iktisadi, sosyal ve kültürel şartlarına uymayan nesiller yetiştiren okulların  makûs talihini değiştirecek çıkar yolun yerli ve yeni bir eğitim modelinin hayata geçirilmesinde olduğunu sürekli dile getiriyorsunuz.  Bu çözüm yolunun esaslarını sorularla ele alıyoruz.  

Eğitim sürecinin Malumattan Marifete ve  İlimden İrfana dönüştürülmesi ile   eğitim bir kültür ve medeniyet projesi  halini alacaktır.  Çözüm yolunda   iki hususta anlayış ve bakış açısı değişikliği esastır:   (1) Önemli olan bilgi değil  onları kullanmak ve (2) Bundan da önemli olanı cemiyete faydalı olmak. Okul eğitiminin  öğrenciye(1) ideal- hedef vermesi; (2) özgüven, ahlak, inanç aşılaması,  (3) tüm derslerde amaç zihne bilgi yüklemek değil,  bilimsel metod, bakış derinliği, tahlil, tasnif ve terkip mahareti kazandırmak olacaktır.

 Okullarımızda işe nereden başlamalı?

Ülkemizde  okulların en önemli iki yetersizliğini   gerçek hayatın kendisini yansıtması gerekirken eğitimi, (1) suni ortamda ”sınıf” duvarları arasına hapsetmesi ve sonra da (2) gerçek hayattan yalıtılmış ” dersler” in içine sıkıştırmış olması şeklinde görüyoruz.

Bu yetersizliklere karşı   birbirini destekleyen iki proje uygulanacaktır. (1) Zihinsel açılım projesi  (2)  Kimlik- Karakter kazanma  projesi.

“Mahiyet ve istidat itibarı ile her şey ilme bağlı olduğundan” uygulanacak   eğitim tarz ve yaklaşımları ile  maarrif dünyamız   İhya-İnşa-İcad  (3)  sürecine dönüşecektir. Eğitim, bu süreçte diriltici/canlandırıcı, yapılandırıcı/oluşturmacı ve bilgiyi üreten ve kullanan konuma çıkacaktır.

Her   iki projenin hayata geçirilmesi için insan fıtratına dercedilen üç (3)   istidat harekete geçirilecektir:  (1)  öğrenme istidadı/enerjsi ” harekete geçirilecektir.  İnsanın bir öğrenme programı ile dünyaya gönderildiği; ilim ve dua/isteme vasıtası ile tekemmül/tekamül ettiği gerçeği göz önünde bulundurulacaktır. (2) Öğrencinin ilgi alanına hitap edilecek, her insanın farklı öğrenim donanımı ve istidadı/ilgi alanı (zeka çeşidi, şahsiyet tipi,hafıza çeşidi,  meslek ilgisi ve hobilerinin farklılığı..).  (3) Merak duygusu ile yaratıldığı göz önünde bulundurulacaktır.  Merak ilmin hocası ve ihtiyaç terakkinin üstadı” gerçeği göz önünde  bulundurulacak ve “akla kapı açmak ama iradeyi elden almamak” fıtrat gerçeğine azami riayet edilecektir. Bunun için de   “dehaya müdahale anlamı” taşıyan ve empoze tarzı  (meraksız bilgi aktarımı,  sınav odaklı eğitim)  davranışlardan uzak durulacaktır.

Mevcut eğitimin yetersizliği değerlerimizi dışlaması ve kimlik inşa edici vasfının olmamasıdır.  Dayanak ve referans değerleri kendi değerlerimizdir. Derslerde kazanımlar olarak hangi önceliklerin bir kısmını aşağıda sıralamış bulunuyoruz.

  • Öncelikle tahkik/sorgulayıcı niteliğe kavuşmak ve tefekkür/derin düşünme yeterliliğine ulaşmak.
  • Sadık -dürüstlük   sahip olmak..
  • Hamiyetli vefedakar insan haline gelmek.
  • Sebatkarlık ve sabır özelliklerine sahip olmak..
  • Tedbir ve Nizam dersleri ile öğrencinin kendine yeterli hale gelmesi.
  • Şevkat/sevgi ile beslenerek duygusal olgunluğunun ve kendi ile barışık fertler hale  gelmenin garanti altına alınması.

Kısaca okullarımızda eğitimin hedefi insanların kabiliyetleri ile birlikte faziletlerinin de geliştirileceği, iki kanatlı; hem aklı hem de kalbi (ruhsal ve duygusal zekaları ) çalışan ve işleyen  insan yetiştirmek olacaktır.

Öğrencilerimizin her biri aldığı doğru ve sağlam  talim ve terbiye ile “yaşama zevkini bırakıp yaşatma aşkına gönül verecek, sabırlı ve azimli, lakin gösterişsiz ve nümayişsiz, çalışan ruh cephesinin maden işçileri olacaklardır.

Sınava dayalı mevcut   eğitim tarzında gerek muhteva  yokluğu (derinliksiz ve kimliksiz)  ve gerekse yöntem  yetersizliğinden (takrir ve ezberletme) dolayı  öğrenilenler fazilet ve meziyete dönüşmemektedir. Bu  eğitim hedeflerine ulaşmayı  nasıl garanti altına alacaksınız?

Uygulayacağımız talim ve terbiye bir tecdit süreci olacaktır. Yaparak yaşayarak öğrenme, keşfe dayalı öğrenme, usta -çırak ilişkisine dayalı öğrenme,  hal dili  ile öğrenme gibi fıtrata mutabık gerçek öğrenme yöntemleri hayata geçirilecektir. Öğrencinin dehasını daha işin başında öldüren doğrudan bilgi yükleme metotlarından azami şekilde kaçınılacak;   her dersin karakterine uygun olabildiğince  farklı metotlar kullanılacaktır.

Paradigma Dönüşümü

Bu hedeflerin hayata geçirilmesinde en önemli dayanak ve ümidiniz nelerdir?

Dönüşümün odağında öğretmen yer alır. Dönüşümün motoru öğretmen olacaktır. Çözüm için   hizmet içi eğitime dikkat çekiyoruz.   “Bakış açısı değişikliğine” vurgu yapıyoruz.     Paradigma dönüşümü  şart. Tanımlar yeniden tanımlanacak. Eğitim ders, öğretmen, sınav kavramları tamamen değişiyor. Eğitimin tek değil, en az on boyutta  çok değişkenli bir hadise.

Öğrenme Stili  Kişilik Profili

Fertlerin beyin-zihin sistemi, yaratılış itibariyle, öğrenmeyi mümkün kılan bir programla donatıldığı gerçeği göz ardı edilerek   modelinizde eğitim  geleneksel yaklaşımda olduğu gibi, öğrencinin bilmesi gereken bilgiler reçeteler halinde sunulmayacak diyorsunuz. Peki siz bilgiyi nasıl sunacaksınız?

Her öğrencinin farklı ihtiyaç ve isteklerini hesaba katan bir eğitim yapısı ile.  Kişilik ve mizaç ve kendini tanıma gibi “öğrenmeyi öğrenme” okul eğitiminin temelini meydana getirecektir.

Tüm öğretmenlerimiz  her şeyin aynı metotla öğretilemediği ve  her öğrenci de aynı tip öğrenme tarzıyla öğrenemediği gerçeğinin farkında olacak. Bu konuda sürekli hizmet içi eğitimle  kendilerini yenileyecekler. Derslerde öğrenme hedefleri öğrenme metotlarına göre ayarlanacak.

Öğrenme tarzlarındaki farklılık, öğrencilerin başarılı olmaları için mizaçlarına uygun motive edilmeleri  (her öğrencinin farklı metotlarla   motive edildiği)  gerçeği ile ilgili konularda   (hizmet içi eğitimler)    öğretmenlerimiz   uzmanlaşacaklar. Yine aynı şekilde   öğretmenlerimiz nasıl öğrendiğini ve motive olduğunu (öğrenme tarzını) bilmeyen insanlara bir şey öğretilemeyeceğini gerçeğini bilecekler.

Bu çalışmalarla  başarısız  zannedilen öğrencilerin  kendini tanıyarak başarılı hale geliyorlar. Kendini/yeteneklerini ve sınırlarını keşfeden öğrenci hobi olarak yapacağı mesleği öğreniyor.  Öğrenmenin zevkine varıyor, fıtratına uygun mecrada   ilerlemeye devam ediyorlar.

Veli Eğitimi

Çocuğun şekillendiği aile ortamında hükmeden anlayışları ıslah etmeden  yapılacak her çalışma eksik ve aksak olacaktır değil mi? Önerdiğiniz  modelde  velilere yönelik  hangi çalışmalar yapılır?

Veli önce çocuğunun kişisel özelliklerini iyice tanıyacak, beklentilerini ona göre ayarlayacaktır.  Bu bağlamda veli  eğitimi okul eğitiminin bir parçası haline gelecektir.

Çünkü veli  öğrencinin öğrenme stillerine göre çocuğuna nasıl bir çalışma ortamı hazırlayacağını bilmediği takdirde  sürekli çatışma yaşanır. Bu çatışmalar ise çocuklarda “güvenli davranışı” öldürmektedir.  Öğrenciyi  “pasif davranışa” itmekte ve gizli saldırgan davranışlar” ve açık saldırgan davranışlar” ortaya çıkmaktadır.  Ergenlikte kopmalara ve uyuçturucu kullanımına kadar sürüklemektedir.

Bu bağlamda veli nasıl davranacağını bilmediği takdirde,  hatalı davranışlarla bu süreci daha da karmaşık ve menfi  hale getirmektedir. Kurulan sistemde  ayrıca  veli eğitim programlarına katılanlara ücrette indirim, plaket vs ile ödüllendirme yöntemleri  kullanılarak eğitimler cazip hale getirilecektir

Önerdiğimiz  modelin  bir diğer ayırd edici özelliği eğitimi bir bütün olarak ele alınması.  Sadece öğrenciyi değil, aile ve yakınları da eğitim dairesinin içine  alınır. Ailelerin çocuklarına eğitim sürecinde sağlıklı destek verebilmeleri amacıyla çocukların içinde bulundukları yaş düzeyi ile ilgili karşılaşabileceği  fizikî,  ruhi, içtimai ve hissi  gelişiminde  aile içi tesirli bir şekilde  iletişim içinde bulunur.   Bu ve benzeri konularda ihtiyaç duyulan pek çok konuda aileyi bilgilendirici broşür ve bültenler hazırlanır. Hazırlanan bültenler web sitesinde yayınlanır ve ailelere e-posta vb yollarla ulaştırılır.

Doğal, sade ve sağlıklı  yaşamak stillerinden tutun da  entelektüel beceri ve yaşama şekillerinin bir kültür haline gelmesi için ilgili konular da bültenlerde paylaşılır.  Yine bu bültenlerde tercih aşamasında olan öğrencilere geleceğin meslekleri ve iş dünyası tanıtılır.

Eğitim yılı boyunca aşağıdaki ve benzeri  konularda uygulamalı programlar yapılır. Özellikle liselerde kulüpler bu faaliyetlerde öncü konumda kalırlar. Dergi ve gazete çıkarmaları teşvik edilir.
•Bilgisayar ve internet bağımlılığına karşı  alınacak tedbirler.
•Verimli ders çalışma metotları psikolojik gereklilikler
•Sınava Hazırlanan Veli,
•Ergenle iletişim,
•Sınıf geçme ve sınav yönetmeliği hakkında bilgilendirme,
•İhtiyaç doğrultusunda kaynak kişilerin okullara davet  edilerek verilecek seminerler

SINAVLAR VE ÖLÇME DEĞERLENDİRME

Eğitimi amacından saptırtan ve onu  yozlaştıran en önemli nokta ölçme değerlendirme olmaktadır.  Verilen eğitimin amacına ulaştığının göstergesi olarak  nasıl bir uygulama hayata geçirilecek? 

Ne kadar bilgi yüklendiği değil, bilginin ne kadar   kullanıldığı ve  o bilgi ile iş yapıldığı olacaktır.  Öğrendiği bilgilerin ne işe yaradığını bilmeyen  ve onları kullanamayana “sınav başarıcısı öğrenci” anlayışı değiştirilecek. Talebe bilinen bilgileri değerlendirerek yeni bilgilerle bağlantı kurabildiği;  araştırmayı ve bilgiyi kullanmayı öğrendiği  ve kendini değerlendirdiği ve geliştirdiği,  bilgiyi yapılandırabildiği ölçüde   başarılı sayılacaktır.

Önerdiğimiz modelde tüm birimleri birbirlerini destekleyen ve birbirine cevap veren  eğitimi ile  sadece Türkiye’de değil Dünyanın her yerinde bir mesleği icra edecek yahut yüksek tahsile devam edebilecek yeterlilikte yetkinlikte  lider öğrenciler yetişecektir.

Bu modelde bilgiyi ölçen sınav sistemleri yerine nasıl bir yöntem hayata geçirilecek?

 Gerçek değişimin ölçüsü olan kriterler;     performans iyileşmesi ve  bakış açısındaki değişiklikleri değerlendiren sistemlerdir. Kazanımların değerlendirilmesinde  Mevlana’nın    “düşünceni değiştir hayatın değişsin” sözü  ve/ya    Bediüzzaman’ın “manayı harfi, manayı ismi, niyet ve nazar”  kriterlerini anlatmaya çalışıyoruz.  Bu amaçla portfölyo sistemini hayata geçiriyoruz.

PORTFÖLYO (KİŞİSEL GELİŞİM DOSYASI)

Portfölyo sistemini gündeme getiriyorsunuz? Nedir bu sistem?  

Her öğrencinin portfölyö sistemi ile  gelişmeleri sürekli   takip edilecek;    öğretimi boyunca    öğrencilerin gelişimini izlemek üzere yaptıkları etkinliklerden örnekler portfölyö denen dosyaya konulacaktır. Bu dosya   öğrencinin nerden nereye  geldiğini gösterecek;   öğrencilerin mesleki yeterlilikleri (zayıf ve kuvvetli yönleri) ve özellikleri burada görünecek; bu dosya öğrencinin  doğru yönlendirilmesinde; mesleğe-üniversiteye yerleştirilmesinde bir esas olacaktır.     Hayata geçirilmesi için istediğimiz modelin en belirgin bir özelliği   ya da en önemli bir özelliği,    öğrenciyi bilgiyi ölçen  tek yönlü  test ve sınavlarla değil çok yönlü doğru ölçme değerlendirme ve izleme  sistemleri kurulacak olmasıdır.   Gelişmeler öğrenci portföyüne kaydedilecektir.  Öğrenci kendisinin hangi yönden üstün ve hangi yönden zayıf olduğu gerek ilgili test sonuçları ve gerekse eğitmen gözlemleri ile portfölyede kaydedilecektir.   Zayıf öğrendiği görülen öğrencilere yönelik mesai dışında tekrarlamalar yapılacak ve niçin öğrenemediği (sorunun kaynağı) araştırılacaktır..

 Okul Yönetimi

 Nasıl bir  okul yönetimi   öneriyorsunuz?

Okul yönetim ve yardımcı personeli klasik ve yerleşmiş anlayışta  olduğu gibi   rutin işler yapmaktan kurtarılacak;    hizmet içi eğitim seminer ve atölye benzeri çalışmaları,  ders  uygulamaları, ders materyalleri temin,  ortam sağlama gibi  hizmetlerle sürekli öğretmen ve öğrencilerin hizmetinde olacaktır.  Geçerli ve işleyen   iletişim sistemleri oluşturulacaktır.  Elektronik ortamda, e-posta ve telefon mesajı ile duyuru ve gelişmeler anında doğru şekilde iletildiği gibi,  bilgilendirici dökümanlar için yeterli panolar teşkil edilecektir. Okul sitesinde de elektronik ortamda sitede gelişmeler sürekli  paylaşılacaktır.

DERS ARKADAŞI KONUMU İLE ÖĞRETMEN

Önerdiğiniz modelde muallimin statüsü ve yeni konumu ne olacak?

 Dönüşümün odağında öğretmen bulunduğundan,   öğretmenin mesleğinde  ustalaştırılması ve muallim konumuna çıkarılması önderdiğimiz modelin hayata geçirilmesini  garanti edecektir.  Ülkemizde yapılan reformların yap boz sil baştan uygulamalarından ibaret kalmasının asıl nedeni  muallimi odak-esas almaması ve ona hitap etmemesidir.  Muallimin konumunu ve değerini yükseltmeye  ve  onu yetkinleştirmeye  yönelik olmayan tüm reformların  neticesiz kalacağına inanıyoruz.

Evet muallim talebeyi kendi ruhuna kavuşturacak; kimliğini öğretecek;    edebe, ilme ve sanata  hayran gönüller ve insanlığı ve insani değerleri seven temiz yürekler yetiştirecektir.  Bunun için muallimlerimizin  en başta  gelen özelliği  onların fedakarlığı ve hamiyeti olacaktır.  Muallim elindeki ham maddenin inceliklerini bilecek kadar  alanına uzman ve elindeki ham maddeden en yüksek verimi alacak kadar sanatkar  olacaktır.

Esasen  anlatmaya çalıştığımız modelin en belirgin ve göze çarpan özelliği  okulların bir hizmet içi eğitim merkezi ve yenilik üssü olarak yapılanmasıdır. Her bir öğretmenimiz araştırmacıdır.  Süre giden araştırma çalışmaları muallimin ruh cevherinde potansiyel olarak  bulunan bu istidatları  açığa çıkaracaktır. Esasen okulumuzda  sağlanacak  serbest hareket  ve  teşebbüs manevra-destek imkanları ile  arzu edilen etkili ve etkileşimli öğrenme ortamı kendiliğinden teşekkül edecektir.

İlgili olduğumuz okulların belirlenen hedeflere ne kadar yürüdüğü, hedefleri ne kadar gerçekleştirme imkanı bulduğu  konusunda çok  yönlü test/kontrol mekanizmalarının (akreditasyon sistemleri dahil)  gözetimi altında   olacaktır.  Her hafta olağan toplantılarda gelişmeler gözden geçirilecektir. Her öğretmenimiz kendi sorumluluğu ve dersleri ile  alanındaki gelişmeleri her ay rapor edecektir.   Bu raporlar okul idaresi ve  bilim ve eğitim danışmanınca    değerlendirilecektir.

DERS KAYNAĞI -YARDIMCI DERS KAYNAĞI

Peki ders kitabı yetersizliği konusunda nasıl bir çözüm yolu takip edilmeli?

Okullarımızda  dersin faydalı hale gelişini  garanti eden sistemler kurulacaktır. Her ay hazırlanacak  ders-ünite  planı dersin aylık stratejisi ve yol planını ihtiva edecektir.  Öğrencinin  etkili ve kolay öğrenmesi için temsil ve  senaryo, uygulama-deney, gezi, gözlem vb etkinler   bu aylık dökümanlarda yer alacaktır.   Her öğretmen   ay başında bu hazırlığı yapmak ve öğrencilerle   ana hatları ile paylaşmakla yükümlü olacaktır.

Dersler bilimin gerçekleri ve gerçek bilim ile öğrenciyi karşı karşıya getirecektir. Kitaplar/kaynaklarla sunulanlar bilgilerin   çağdaş olmayışları (demode) yanında etkili-faydalı öğrenme metotları ile sunulmadığı, kitapların ehil ve uzmanlarınca yazılmadığı, (hatta bilim dışı unsurlar ihtiva ettiği) sürekli tartışılmaktadır. Öğretmenlerimiz  öncelikle öğrenciyi doğru kaynak kitaplarla buluşturmakla yükümlü olacaklardır. Öğretmenlerimiz  bilim ve eğitim danışmanı ve bilim kurul üyeleri ile birlikte çalışarak  yardımcı ders kitabı/dökümanı hazırlayacak, ve  bu dökümanı derslerde yol haritası  olarak kullanacaktır.

Yardımcı el kitabında eğitsel hedeflere ve kazanımlara nasıl ve hangi metotlarla ulaşılacağı  belirtilecektir. Öğretmen ve öğrenci el kitabı olarak kullanılan  yardımcı kitapta ay ay  ve hafta hafta her derste öğrenilenlerin haritası ve adresleri (eğitsel hedef) çıkarılmış olacaktır.  Yardımcı kitapların hazırlanmasında   ilgili bilim kurulları  ve akademisyenlerle işbirliği esas olacaktır.

Önerdiğimiz eğitim metodunda, eğiticilerimiz/öğretmenlerimiz  aynı zamanda birer araştırmacı gibi çalışma yapmaları için tedbirler alınıyor.    Eğitici kadrolar,  takip edecekleri  (derslerinde kullanacakları) en uygun kitabı seçmekle birlikte bu kitaplardaki bilimsel/eğitsel eksiklikleri de belirliyorlar.

Dönem başlarında ünite ünite/konu konu kitaplar) taranarak müfredattaki çarpıklıklar; bilimselliği  aykırı  hususlar, ideolojik ögeler ortaya konmaktadır. Böylece daha işin başında ders kitaplarındaki yanlışlıklarla (yada eksikliklerle) öğrenci yanlış bir yönlendirmeye girmemiş olacaklardır.

Ortaya çıkarılan eksiklikler de dikkate alınarak gelecek dönem ve yıllar için ilgili  ders hocaları ilgili bilim adamları ve uzmanların  da desteği ile kendi (yardımcı) ders kitaplarını oluşturacaklardır.

 Ders Kitaplarında hangi müfredat çarpıklıkları ve bilimselliği aykırı hususlar göz önüne alınacak?

 Bunlardan bazılarını şöyle sıralayabiliriz:

a) Kitap  ve müfredat, ders programında ideolojik hususlar

b) Muhteva itibariyle millî, manevî, ahlâkî-etik ve insani  değerlere aykırı hususlar

  1. b) Jakoben anlayışı,  dayatmacı-empoze ve  tek tipciliği çağrıştıran  yaklaşımlar  ayrıştırıcı, kamplara ayırıcı   hususlar
  2. c) İnsanımızın gerçeklerini   ve değerlerini  yansıtmayan ögeler, müfredatın dayandığı çarpık felsefi arka plan
  3. d) Özellikle fen derslerinde deney ve gözlemi esas almayan, benimsetmeye dayalı ezber yaklaşım ve sunumlar.
  4. e) Bilimde hakaiki nisbiye olduğundan kendini yenileyemeyen, demode olmuş, yeni eğitim metotları ile anlatılmayan  hususlar.

 DERSLER

Okullarda derslerin en büyük bir handi kapı bilgi ve sınav odaklı yapılanmış olmasıdır. Siz buna nasıl bir çözüm sunuyorsunuz?

Dersler diğer derslerle bağlantılı bir şekilde sürdürülür.  Tüm derslerde şu kazanımlar sorgulanır ve sınavlarda bu kazanımlar değerlendirmeye alınır: (a) Alınan derslerin diğer derslerle ilişkisi   ve hangi boşlukları doldurduğu açıklığa kavuşturulur  (b) Öğrenci    tamamladığı ders ve konuların hangi yeni bilgi ve becerileri kazandırdığını bilmektedir.  (c) Derslerin,  öğrencinin eleştirel düşünce, bilimsel düşünmesine,  üretkenliğine hangi  etkiler yaptığı sürekli vurgulanmaktadır.  (d) Dersler, öğrencinin  iletişim, takım çalışması, etik ve ahlaki davranış, değerleri öğrenmesine;    ferdî  terakki vsbecerilerine  hangi   katkıları  yaptığı her derste dikkat çekilir ve vurgulanır     (e) Sınav sistemi,  derslerin  bu  hedeflere ne miktarda ulaştığını ölçebilen özelliğe  sahiptir.

Dersler derslik sistemine göre işlenir ve  her derslik o dersin inceliklerini gösterecek şekilde tasarlanır.

Beden eğitimi,  müzik ve resim gibi ifade ve beceri derslerine gelelim.  Bu derslerde önerdiğiniz modelde ne tür farklılıkler söz konusudur?

 Beden eğitimi, müzik ve   resim gibi dersler öğrencilerin duygularını kontrol edeceği, kendini tanıtacağı beceri  ve güven kazanacağı dersler olarak ifade edilir.  Bu dersler bir tür meslek kazandırma dersi gibi yada beceri kazanma dersi olarak öğrencinin eksik olduğu alanlar tamamlanır.

  • Beden Eğitim Dersi

Öğrenci bir spor dalını yeteneğine göre seçmeli, bir yıl boyunca o spora göre eğitim görür, ertesi yıl aynı branşta veya farklı bir spor branşında eğitime devam eder. Örneğin;

  1. Okçuluk: Ata sporu olup öğrencilerdeki dikkat yetersizliğini gidermede etkilidir. Bu alana seçilen öğrencilerin bireysel çalışmayı seven toplu çalışmaktan zevk almayan ve dikkat yetersizliği olan öğrenciler seçer.
  2. Sosyal zekaya sahip öğrenciler ve iletişimde sıkıntı çeken, kendini ifade edemeyen öğrenciler takım sporlarına yönlendirilir
  3. Bedensel ve kinestetik öğrencilerin jimnastik sporuna yönlendirilir.
  4. Oryantiring (yönbulma, orienteering), harita yardımı ile yön bulmayı içeren, zamana karşı yapılan bir spor. Farklı arazi şartlarında yapılabilse de, genellikle ormanlık arazide yapılması tercih edilir.  Çoğu ülkede federasyonlar halinde örgütlenmiştir ve belirli kurallar çerçevesinde gerçekleştirilir](bu alanda  görsel ve uzamsal zekaya sahipöğrenciler ile merak duygusu en yüksek olan öğrencilerin değerlendirilmesinde  kullanılır.
  • Müzik Dersi

Müzik kulağı çok iyi olan öğrenciler mutlaka bir enstrüman çalmaya yönlendirilir. Kulağı iyi olup başarı gösteremeyen öğrenciler bir enstrüman çalarak başarma hazzı tattırılarak diğer derslerdeki öğrenme engelleri ortadan kaldırılır. Bu öğrencilere temsil ve müsamerelerde görev verilir.

Drama eğitimi ile içe dönük öğrencilerin topluma kazandırılması sağlanır.

  • Görsel Sanatlar Dersi

Geleneksel Türk El Sanatları bu dersin programı

  1. Filografi: Sabır, uzun süre bir uğraş üzerinde odaklanabilme, dikkatini bir noktaya toplama, hayal gücünü geliştirme, sanat ve estetik duygusunu geliştirme, başarma hazzı, bir ürün ortaya koyabilme (bu derse bedensel ve kinestetik öğrenciler  yönlendirilir. Bu dersle uzun süre ders başında oturabilme ve odaklanabilmeyi öğretmek mümkün hale gelir). Bu gruba içe dönük öğrenciler alınarak muhteşem eserler çıkarmalarına fırsat verilir.
  2. Ebru: Renklerin dilini, anlamını kaynaşmasını öğrettiği için çocuklarda estetik duygusunun gelişmesini sağlar, renklerle dansı öğrenir.
  3. Hat: Dikkat yetersizliğinin tedavisinde, estetik duygusunun gelişmesinde bir eser ortaya koymada önemli kazanımlar sağlar. Aynı zamanda ruhi hastalıkların tedavisinde yardımcı olur.

Okul Rehberlik Servisi

 Okul rehberlik servisinin çoğu okullarda görevini ifa etmediğini, tabela konumunda kaldığını  ifade ediyorsunuz. Nasıl bir rehberlik sistemin hayata geçiriyorsunuz?

Çoğu okullarda olduğu gibi rehberlik servisi  tabela olmaktan/etkisiz konumundan çıkarılacak ve işlevseliği en üst düzeyde olacak şekilde yapılandırılacaktır. Veli –okul koordinasyonunu sağlayarak gerçek anlamda rehberlik sunacaktır.  Özellikle öğretmen ve velilere öğrencilerin ; Öğrenme becerileri konsantrasyon,korku ve kaygılar ve başkalarından öğrenme  alanlarında öğrencilerin stillerini bularak rehberliğini en üst düzeyde sunması sağlanacaktır.

Öğrencilerin  öğrenme stillerini tespit eden rehberlik servisi derslerin işlenişinde ve öğretmenlere rehberlik konusunda bu verileri kullanarak ders işleme planlarının şekillenmesinde görev üstlenecektir.

Rehberlik servisi  okulda eğitim faaliyetlerinin etkili bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için öğrenci, veli, okul üçgeni ortamında çalışmalar yapar. Öğrencileri  yakından tanıyıp ihtiyaçlarını, istek ve beklentilerini, çeşitli alanlardaki problemlerini, ilgi ve yeteneklerini, belirlemeye  yönelik çalışmalar (test,envanter, anket, gözlem) yürütülür.

Rehberlik birimi başarı düşüklüğü durumlarında kaynak problemleri ortaya çıkarmak için   sürekli ilgili test, anket vb. uygular.   Bu faaliyetler,  veli, öğrenci, öğretmen işbirliği içerisinde yürütülür.

 Uygulanan yöntemlerden bazıları şunlardır:  Verimli Ders Çalışma Yöntemleri, Başarısızlık Nedenleri Anketi, Çoklu Zeka ölçeği, Öğrenme Stilleri Belirleme Ölçeği, Sınav Tutum Envanteri, Burdon Dikkat Testi, Çalışma Davranışını Değerlendirme Ölçeği…

Üniversiteye giriş sınavlarına hazırlanan öğrencilerimizin motivasyonlarını en üst seviyede tutmak, sıkıntılarını yakından takip edebilmek amacıyla iletişim grupları oluşturulur. Önceden belirlenmiş günlerde, öğrenciler  tarafından   belirlenen gündem doğrultusunda öğrencilerle görüşülmektedir.

 Rehberli servisi  yüksek öğrenim ve mesleki kurumlar hakkında bilgilendirmeye yönelik hangi çalışmaları yapar?

  Bu amaçla  üniversitelerin tanıtım ofislerinin   üniversite ve bölümleri ve mesleki programları  hakkında bilgi verilmesi ve öğrencilerin meslekleri olabildiğince doğru öğrenmeleri için irtibat içine girer. Gelişmeleri elektronik ortamda da öğrenciye günü gününe  yansıtılır.

Rehberlik servisi,  öğrencilerin yaşadıkları problemleri  belirleyici ve tanımlayıcı çalışmalar konusunda hangi test ve ölçemleri uygular?

Problemler konusunda şu test ve ölçekler uygulanır:

BEİER Cümle Tamamlama Testi, Aile Envanteri, Burdon Dikkat Testi, Sorun Tarama Envanteri, Stres Düzeyi  Testi, Sınav Kaygısı Envanteri, kademik Benlik Kavramı Ölçeği
Kendini Değerlendirme Envanteri, Mesleki Olgunluk Ölçeği

Rehberlik servisinin çalışmaları arasında   iş yeri ziyaretleri nasıl olmalı?

Meslekler hakkında doğru  bilgi edinmek, çalışma ortamlarını ve şartlarını yerinde görmelerini sağlamak  üzere öğrencilerin  planladıkları meslekler ile ilgili iş yeri ziyaretleri önemli yer tutuyor. Çünkü  meslek seçmek aşamasında olan özellikle liseli gençlerin meslekleri meslek  ve iş yerlerinde    uzmanından öğrenmesi en doğru bir yoldur.

Bunların dışında hangi mesleki rehberlik çalışmaları yapılmalı?   

Öğrencinin ilgi alanına hitap eden ve hobi olarak yapacağı mesleği bulması için  gerekli envanter ve test ve portfolyo çalışmaları yapar.  Bunlar yeterli  bulunmaz ve  yerinde görülmesi ve staj vb imkanları ile öğrencini o ortamı yaşamalarını sağlayacak   çalışmalar yapar.

Bunların yanında meslekler hakkında bilgi edinmelerini sağlamak amacıyla değişik meslek mensupları okula davet edilir.  Üniversiteler ile işbirliği yapılarak “Kariyer Günleri” etkinliği düzenlenir.

Böylece  öğrencilerin ilgi duyduğu ve yönelmeyi planladığı mesleklerin, kendisince bilinmeyen yönleri hakkında ayrıntılı bilgi alması sağlanır.  Varlığından haberdar olmadığı ya da hakkında yanlış ve eksik bilgi sahibi olduğu meslekleri tanıtılır:

Böylece, öğrencilerin görüş ve bakış açılarını genişletilir; daha zengin bir tercih imkanı ve  bunlar arasında en uygun seçimi yapmasına yardımcı olunur.  Bu çalışmalarla,  öğrencilerin çeşitli mesleklere karşı kalıplaşmış inanış ve ön yargıları giderilir.

Rehberlik servisinin  öğretmene yönelik  çalışmaları  neler olmalı?

 Bu tür faaliyetleri şöyle sınıflandırabiliriz:

(Seminerler) İletişim seminerleri,  Ergenle Yaşamak, Kriz yönetimi,  Sınıf yönetimi, Yanlış  Davranışlarla Başa Çıkma
Rehberlik birimindeki uzmanlar veya okul dışından çağırılan eğitimciler tarafından ihtiyaç duyulan konularda öğretmenlere yönelik eğitimler planlanır.
( Danışmanlık Çalışmaları) Ayda en az iki defa olmak üzere danışman öğretmenlerle öğrencilerin hem akademik hem de duygusal durumlarını değerlendirmek üzere görüşmeler yapılır. Bu görüşmelerde öğretmenler gözlemlerini paylaşır, bu sayede önleyici rehberlik çalışmaları sağlıklı şekilde yürütülmüş olur.