Herkes Evinin Yakınındaki Liseye

 

Osman Çakmak

Fen ve Sosyal Bilimler Liselerinde tema odaklı eğitim verilmek yerine, esas olarak yoğun bir şekilde test soruları çözmekle üniversite sınavına hazırlık yapılmaktadır. Yani bu liselerdeki eğitimin, kuruluş amaçları ile bir ilgisi yoktur.

Örneğin Fen Lisesini bitiren öğrencilerin fen bilimleri (Fizik, Kimya, Biyoloji ve Matematik) ile ilgili bir bölüm yerine başta Tıp olmak üzere başka mühendislik  ve sağlık bölümlerini   tercih etmeleri, fen liselerinin varlık sebebinin sorgulanmasını gerektirmektedir. Zaten Fen Liselerinde laboratuvar deneyleri yapmak yerine, ağırlıklı olarak üniversiteye giriş hazırlığı yapılmaktadır.

Hatta birçok Fen Lisesi son sınıf öğrencisi, üniversiteye hazırlığa daha iyi odaklanmak için kaydını açık öğretime aldırmaktadır. Benzer şekilde, Sosyal Bilimler Liseleri mezunları da ağırlıklı olarak Hukuk fakültelerine yönelmektedir.

Bu yüksek motivasyonlu öğrenciler eğer normal bir liseye gitmiş olsalardı, üniversiteye giriş sınavlarında yine başarılı olacaklardı. Hatta diğer  okul arkadaşları için de motivasyon ve şevk unsuru  olacaklardı.

Spor Liseleri ve Güzel Sanatlar Liselerinin durumunu ele alalım. Ortaokul mezunlarının %1’den bile daha azı gitmektedir bu liselere.  Bu okullardan mezunların, 2017’de sadece %2’si bir lisans, %6’sı bir önlisans ve %2’si de bir açıköğretim programına yerleşmişler. Bu tür liselerin varlığı zaten çok sayıda okul türü ile yönetilmesi zor olan ortaöğretimi daha karmaşık hale geliyor ve öğrencileri de geniş tabanlı bütüncül bir eğitimden mahrum bırakıyor.

İyi Bir Planlama

Türkiye’de 2016-2017 öğretim yılı sonu itibariyle 5851 meslek lisesi, 302 fen lisesi ve 93 fen lisesi dahil, toplam 11.076 lise vardır. Bu okullarda 2.713.530’u (%46) meslek lisesi olmak üzere toplam 5.849.970 öğrenci öğrenim görmektedir. Bunlardan 111.720’si meslek 402.760’ı genel olmak üzere toplam 514.480’ı (%8,8) özel liselerde öğretim görmektedir. Aynı öğretim yılı sonu itibariyle, 288.766’sı (%5,2) özel olmak üzere toplam 5.554.415 öğrenci 17.879 ortaokulda öğretim görmektedir. Yani, Türkiye’deki liselerin toplam öğrenci kapasitesi, az sayıdaki açık lise öğrenci sayısı dikkate alındığında bile, ortaokulların öğrenci kapasitesinden fazladır ve iyi bir planlama yapılması durumunda hiçbir ortaokul mezununun açıkta kalması söz konusu değildir.
(Kaynak: MEB, (http://sgb.meb.gov.tr/…/08151328_meb_istatistikleri_orgun_e…)

Herkes Evinin Yakınındaki Liseye

‘Marka’ liseler dışındaki tüm ortaöğretim kurumlarının Genel Lise, İmam Hatip Lisesi ve Meslek Lisesi olarak üç türe indirgenmesi, genel liselerin öğrencilere eşit ağırlıklı, fen ağırlıklı ve sosyal ağırlıklı seçenekleri verecek şekilde esnek hale getirilmesi ve herkesin evine en yakın genel lise, imam hatip lisesi veya meslek lisesine devam etmesi. Millî Eğitim Bakanlığının da ülkede tek bir düşük kaliteli lise kalmayacak şekilde kaliteye odaklanmasıdır.
Önerilen sistem, ilkokulu bitiren öğrencilerin oturdukları en yakın okula devam eder. Dünyada eğitimde en iyi olan ülkeler de böyle yapıyor..

Gelecek İtiraz

Önerilen sisteme gelecek yaygın bir itiraz şu olacak:

Yüksek başarılı öğrenciler kendi özel fildişi okulları yerine herkesle birlikte kendi mahallelerinde eğitim görecek olmalarını adaletsiz olduğusöyleyecekler ve mağduriyet meydana getirdiklerini ifade edecekler.

Ancak yüzde bir kaçlık bir azınlığın fildişi kulelere gönderilmesi için 5 milyonu aşkın 11-15 yaş grubunda gelişim çağındaki öğrencinin 4 yıl boyunca merkezi sınavlara mahkûm edilmesi ve gerçek eğitimden ve yaşam becerileri kazanma fırsatından mahrum bırakılması, en büyük adaletsizlik ve mağduriyet değil midir?

Sineğin ısırmasından kaçıp yılanın ağzına düşmektir.

İlginçtir ki hiç kimse ilkokulu bitiren öğrencilerin adrese dayalı olarak en yakın ortaokula gitmesinin adil olmadığını ve mağduriyet yarattığını iddia etmiyor. . Hatta çocuklarının mahalledeki akranları ile birlikte çoğu kez yürüyerek okula gitmesinden oldukça memnun görünüyorlar.

Kargaşaya Son!

Genel liseler gibi, mesleki eğitimde de Ticaret Meslek Liseleri, Endüstri Meslek Liseleri, Kız Meslek Liseleri, Sağlık Meslek Liseleri, Otelcilik ve Turizm Meslek Liseleri, Sekreterlik Meslek Liseleri, Teknik Liseler gibi çok sayıda okul türü ile bir kargaşa teşkil ediyor.

Etkinlik ve verimlilik için mevcut meslek liselerinin mümkün olduğunca yerel ihtiyaçlar da dikkate alınarak çok programlı meslek liseleri olarak yapılandırılması  daha uygun olur.

Bu okullarda da genel liselerde olduğu gibi, genel hayat beceri kazanımına ağırlık verilmeli ve öğrencilerin gerçek hayatta işlevsel olabilmeleri için çağımızın temel becerilerini kazandıran eğitim sunmalıdır.

Şu nokta önemli: Bu liseler, Mesleki Yeterlilik Kurumu ile iş birliği yapılarak, şartları sağlayan mezunlara bağımsız bir birim tarafından yetkinlik sertifikası verilmelidir. Böylelikle eğitimin piyasada karşılığı olan, güncel ve kaliteli olması sağlanmalıdır.

 

YORUMLAR (Facebook)

Burhan Aydin İmam hatip liseleride genel lise gibi matematik ve fen ağırlıklı olmalı yoksa hiç önemi yok.hatta meslek liseleri de genel lise gibi matematik fen ağırlıklı olmazsa yapılanların hiç kıymeti yok.genel lise bitiren her yere gidecek yani mühendislik tıp vs. imam hatip veya meslek lisesi bitiren imam veya tekniker olacak.Böyle bir yanlış sistem çıkar ortaya hocam.Yanlışım varsa düzelt.Sizin dediğiniz gibi olursa imam hatipler ve meslek liseleri biter.Aynen 28 şubatdaki katsayı problemi gibi farklı versiyonda bir problem çıkar.Reis böyle bir şeye müsaade etmez.

Osman Cakmak İmam Hatip liselerini bir meslek lisesi olarak değil GENEL LİSE eğitimi olarak düşünmek daha doğru olabilir. Osmanlıdaki Medrese okullarını göz önüne alalım. İmam hatip lisesindeki meslek dersleri olarak var olan kültür ve dini dersler zaten her müslümanın lise çağında öğrenmesi gereken bilimler. Aslında İmam Hatip müfredatı İmam ve hatip meslek adamı yetiştirmek için çok zayıf. Eğitimin asıl amacı lider (imam) öğrenci yetiştirmek diye söylenir. Dolayısıyla İmam-lider; hatip- bilimlere muhatap (muhatab-ı ilahi) insan yetiştirmek zaten doğru bir lise eğitiminin asıl amacıdır.

Fatih Yalav İmamhatip liselerinde genel lisedeki derslerle beraber artı olarak meslek dersleri var.

Ayrıca İmamhatip liselerinin bir çoğunda Fen lisesi proğramının uygulandığı sınıflar var.

Mehmet Turan Çok iyi bir analiz hocam. Destekliyorum